Moord in Sint Philipsland

2002: eerste grootschalige DNA-onderzoek dat leidt tot een match.

Bejaarde mevrouw Serné-Dooms vermoord in Sint Philipsland, Zeeland, een kleine, gesloten gemeenschap. Excessief geweld gebruikt, ruw verkracht, chaos in huis, heel veel bloed overal – geen spermaspoor. Hele dorp verdacht elkaar maar er zijn geen aanknopingspunten; profiler (gedragdsdeskundige) Carlo Schippers wordt ingeschakeld. Belangrijkste constatering: een seksueel gemotiveerd delict. Objecten en bemonsteringen naar het NFI; naast al het bloed van het slachtoffer vertoonden acht bloedsporen hetzelfde DNA-profiel van een man. Gaat op 8 januari 2003 de DNA-databank in, maar er is helaas geen match. Een grootschalig DNA-onderzoek in de omgeving wordt steeds aantrekkelijker – volgens de profiler was de kans groot dat de dader uit de directe woonomgeving kwam. Hij zou haar waarschijnlijk zelfs gekend hebben. Maar in 2003 kent DNA-onderzoek onder de bevolking als opsporingsinstrument een groot aantal wettelijke en juridische beperkingen. Zo’n grootschalig forensisch onderzoek is niet nieuw; al in de jaren ’70 waren er grootschalige onderzoeken met schrijfproeven (komt het handschrift overeen met dat van de dader?) en vingerafdrukken (98% van een Rotterdamse wijk deed vrijwillig mee, dader nooit gevonden). Maar nieuw was in 2003 de DNA-component. Dat kwam voor het eerst aan de orden bij de moordzaken in Putten en die op Marianne Vaatstra, en bij de Utrechtse serieverkrachter. Maar het was nooit doorgezet, vanwege met name die beperkingen en dilemma’s. Er werd een verzoek ingediend bij het bestuur van het Openbaar Ministerie, het College van procureurs-generaal. Bij de zaak-Vaatstra was het verzoek afgewezen, in Zeeland krijgt men in eerste instantie ook nul op het rekest. Uiteindelijk kwam het oordeel dat aan alle voorwaarden voor grootschalig DNA-onderzoek was voldaan. In maart en april 2003 vindt de afname plaats in het dorpshuis; eerst de meest interessante groep, en wanneer nodig uiteindelijk alle mannelijke dorpsbewoners tussen 14 en 80 jaar. Ongeveer 1000 mannen worden opgeroepen, maar al na enkele batches is er een match. Dader is een 18-jarige achterbuurjongen, Jacco van K. Mooie film is De Match, over een conservatieve gemeenschap en de moderne DNA-techniek.

Grootschalig DNA-onderzoek onder de bevolking: hier is sprake van wanneer aan vijftien personen of meer tegen wie geen verdenking van een ernstig misdrijf bestaat, maar van wie wel vermoed wordt dat zij behoren tot een bepaalde kring van personen waarbinnen de dader van een ernstig misdrijf gezocht moet worden, wordt gevraagd vrijwillig hun celmateriaal af te staan met het doel het DNA-profiel te vergelijken met het DNA-profiel van het spoor op het misdrijf. Alleen mogelijk na toestemming van het College van procureurs-generaal. Alleen deelname op vrijwillige basis: men heeft het recht te weigeren. Sinds 2001 mogelijk bij 1) ernstige misdrijven die maatschappelijke onrust veroorzaken, 2) zaken die op slot zitten; het moet het laatste redmiddel zijn, 3) redelijke kans op succes en 4) er moeten niet meer personen worden onderzocht dan strikt noodzakelijk is voor de waarheidsvinding. Afgenomen DNA (via wangslijmvlies) wordt alleen gebruikt om hiervan een DNA-profiel te verkrijgen. Er wordt een getallenreeks verkregen waarmee bekeken kan worden of een spoor van iemand afkomstig kan zijn; het bevat geen informatie over ziektes of levensverwachting. Het DNA-profiel komt niet in de DNA-databank voor strafzaken, alles wordt vernietigd, tenzij er een match is tussen het DNA-profiel van een persoon en dat van een spoor.

Andere vroege grootschalige DNA-onderzoeken: Naast de zaak in Sint Philipsland zijn eerdere vroege grootschalige DNA-onderzoeken plaatsgevonden in Emmen (2003, ook een bejaarde vrouw, match), Gouda (2001, moord Mariëlla de Geus, dader loopt later alsnog tegen de lamp) en Meppel (2009, zonder resultaat, maar bij een later vergrijp was er uiteindelijk toch een match).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s