1 september 1994: de Wet DNA-onderzoeken

DNA Databank op FacebookVandaag, 1 september 2014, is een bijzondere dag! Het is precies 20 jaar geleden dat een historische wet in werking trad: de Wet DNA-onderzoeken.
Op de pagina DNA-dossiers staan talloze geruchtmakende en minder bekende zaken die nooit waren opgelost zonder deze wet.

Eerst een stukje voorgeschiedenis (lees deze website voor het complete verhaal; een goed begin is HOME – waar je ook leest over het weiland van de grote foto hierboven), eronder de essentie van de nieuwe wet.

De clownspakverkrachter

verdachte ClownIn 1988 en 1989 slaat de clownspakverkrachter twee keer toe, net buiten Heerlen. Twee weken na de tweede verkrachting vinden spelende kinderen een smoezelig clownspak, wat briefjes geld en medicijnen. Het clownspak bevat bloed- en spermavlekken. Via via komt men uit bij Maarten S. – alles wijst erop dat hij de dader is. Er is maar één ding nodig om definitief genoeg bewijs te hebben voor de rechter: zijn DNA.

Maar dan komt het: S. weigert mee te doen aan een DNA-onderzoek. En in die jaren is het zonder toestemming afnemen van een DNA-onderzoek wettelijk nog niet mogelijk. Jawel: dit was de realiteit, nog maar 20 jaar geleden!

Maarten S. heeft geluk; hij wordt vrijgesproken bij gebrek aan bewijs. Er volgt een enorme discussie in de samenleving, in de media, in juridische kringen en in wetenschappelijke vakliteratuur.

Er moet iets gebeuren. De politiek komt in beweging.
Veel meer informatie over de zaak in dit DNA-dossier van de Clownspakverkrachter.

De nieuwe DNA-wet

Na veel activiteiten in Den Haag komt het wetsontwerp op 2 december 1991 in de Tweede Kamer. Medio 1992 volgt een tussenstop bij de vaste  Kamercommissie voor Justitie. In juni 1993 wordt het uiteindelijke wetsvoorstel voorgelegd aan de Tweede Kamer en, na haar goedkeuring, aan de Eerste Kamer. op 4 juli 1993 is eindelijke de eindbestemming bereikt: de wetswijziging van het Wetboek van Strafvordering en het Besluit DNA-onderzoeken zouden beide ingaan per 1 september 1994. Onderdeel van het besluit: er wordt een DNA-databank opgericht, waarin DNA-profielen van verdachten, veroordeelden, dodelijke slachtoffers van niet-opgeloste misdrijven en DNA-profielen van sporen worden opgeslagen.

De media kwam overigens ook nu weer in oproer. NRC Handelsblad: “Het is een vraag van niet gering moreel en juridisch kaliber of een overheid – of wie dan ook – zich ooit het recht mag aanmeten zo diep in iemands binnenste te kijken.”

Zie voor de zaak tegen de Clownspakverkrachter ook een mooie uitzending van Andere Tijden.

Wat hield de nieuwe Wet DNA-onderzoeken onder meer in?

Let op: onderstaande delen van de destijds nieuwe wet zijn later enkele malen verruimd een aangevuld. Bij punt 9 wordt de DNA-databank genoemd; deze kwam er uiteindelijk in 1997. De verruimingen staan onder de negen punten.

  1. Een verdachte kan worden gedwongen DNA af te staan wanneer hij wordt verdacht van een misdrijf waarop een maximale gevangenisstraf van ten minste acht jaar staat (dat de uiteindelijke straf die de rechter oplegt lager kan uitvallen doet hieraan niets af).
  2. Een verdachte kan worden gedwongen DNA af te staan bij specifieke gewelds- en zedendelicten waarop een maximale gevangenisstraf van ten minste zes jaar staat (zoals mishandeling met dodelijke afloop en ontucht door een ouder of leerkracht).
  3. Er mag DNA worden afgenomen als er tegen een verdachte ernstige bezwaren (verdenkingen) zijn die blijken uit feiten en omstandigheden, en als daarbij DNA-onderzoek noodzakelijk is voor waarheidsvinding.
  4. De rechter-commissaris mag bevel geven voor DNA-afname.
  5. Alleen een arts is bevoegd om DNA af te nemen.
  6. Alleen daarvoor geaccrediteerde laboratoria mogen forensisch DNA-onderzoek doen.
  7. Afname, transport, wijze van analyse, opslag en vernietiging van DNA-materiaal zijn geregeld.
  8. Een verdachte heeft het recht op contraonderzoek in een geaccrediteerd laboratorium. Hiervoor wordt het Forensisch Laboratorium voor DNA onderzoek (FLDO) aangewezen.
  9. Er wordt een DNA-databank opgericht, waarin DNA-profielen van verdachten, veroordeelden, dodelijke slachtoffers van niet-opgeloste misdrijven en DNA-profielen van sporen worden opgenomen. Ook de voorwaarden voor opslag worden geregeld.

Latere verruimingen van bovenstaande wet

Verruiming 1: 2001, DNA is dan mogelijk voor misdrijven waarop een maximale gevangenisstraf staat van vier jaar of meer
Verruiming 2: 2003, DNA-onderzoek van uiterlijk waarneembare persoonskenmerken
Verruiming 3: 2005, Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden (zorgde onder meer voor de oplossing van de moord op Andrea Luten)
Verruiming 4: 2012, DNA-verwantschapsonderzoek wordt mogelijk (enkele maanden later werd hierdoor de zaak-Vaatstra opgelost)

DNA Databank op Facebook

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s